Słaba ziemia klasy V i VI — co z nią zrobić w 2026 roku

Klasa bonitacyjna ocenia jakość gleby w skali od I (najlepsze) do VI (najsłabsze). Grunty orne klasy V to gleby słabe, klasy VI — najsłabsze, a VIz — najsłabsze nadające się pod zalesienie. Klasę sprawdzisz w wypisie z rejestru gruntów albo w Geoportalu na warstwie klasoużytków. W przeciwieństwie do nieużytku to nadal użytek rolny: można go uprawiać i dostawać do niego dopłaty.

Użytki rolne klas V, VI i VIz są zwolnione z podatku rolnego (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). Zwolnienie przestaje obowiązywać, gdy grunt zostaje zajęty na działalność gospodarczą inną niż rolnicza — na przykład pod farmę fotowoltaiczną lub biogazownię. Wtedy zajęta część płaci podatek od nieruchomości, a umowa dzierżawy powinna przenosić ten koszt na inwestora.

Według GUS w II półroczu 2025 r. hektar słabych gruntów ornych (klasy V–VI) kosztował w obrocie prywatnym średnio 59 477 zł, wobec 72 682 zł dla wszystkich gruntów. Rozrzut regionalny jest ogromny: od 35 000 zł/ha w zachodniopomorskim do 80 775 zł/ha w wielkopolskim. Dzierżawa rolna słabej ziemi to 767–1 781 zł/ha rocznie, zależnie od województwa.

Dla porównania — dzierżawa pod farmę fotowoltaiczną to według deklaracji rynkowych z końca 2025 r. około 18–20 tys. zł/ha rocznie. Dlatego to właśnie słabe grunty są dziś najbardziej poszukiwane przez inwestorów energetycznych.

Grunty klas I–III są chronione: przeznaczenie ich na cele nierolnicze wymaga co do zasady zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 7 ust. 2 pkt 1), a budowa — decyzji o wyłączeniu z produkcji i opłat (art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Mineralne grunty klas IV–VI tych ograniczeń nie mają. Przy farmach PV reforma planowania wymaga planu miejscowego dla instalacji powyżej 1 MW (na klasie IV — powyżej 150 kW), a mniejsze na klasach V–VI mogą powstać na podstawie warunków zabudowy.

Biogazownie mają dodatkową zaletę: zajmują 2–4 ha, więc reszta słabego pola może dalej pracować, a właściciel z hodowlą zarabia też na dostawach gnojowicy i obornika.